Radyo Ki CEPHANENİZ YOKSA SÜNGÜNÜZ VAR!
Kocaeli Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden Doç. Dr. Esma Torun Çelik, 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin 109. yıl dönümü kapsamında Radyo Ki’de Güne Bakış Programına konuk oldu.
18 Mart 1915 Birinci Dünya Savaşı’nda önemli bir dönüm noktası olarak tarih sayfalarında yerini almıştır. Kahraman Türk askerinin, işgalci düşman donanmalarının Çanakkale boğazından geçerek İstanbul’u işgal etme planlarını bozguna uğrattığı bu tarih her yıl ülkemizde Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi olarak kutlanmaktadır. Bu tarihi gün hakkında Doç. Dr. Esma Torun Çelik Radyo K.İ.’de soruları cevapladı.
Doç.Dr. Torun Çelik konuşmasına 1. Dünya savaşında Çanakkale Cephesi’nin nasıl açıldığı hakkında bilgiler vererek başladı. Doç. Dr. Torun Çelik, Osmanlı İmparatorluğu’nun savaşa girmeden önce İngiltere ve Fransa’ya ittifak teklifinde bulunduğu ancak bu teklifin itilaf devletleri tarafından kabul edilmemesi sonucu 2 Ağustos 1914’te Almanya ile ittifak anlaşmasının imzalandığını anlattı. Doç. Dr. Torun Çelik, Goeben(Yavuz) ve Breslau(Midilli) adlı iki geminin İtilaf donanmalarından kaçarak Osmanlıya sığındığını daha sonrasında Karadeniz açıklarında Rus limanlarını bombaladıklarını ve bu olaylardan akabinde Rusya’nın, 27 Ekim 1914’de Osmanlı’ya savaş açtığını aktardı. Doç. Dr. Torun Çelik, savaş yayılırken Rusya’nın itilaf devletlerinden talep ettiği yardımı ulaştırabilmek için boğazları kontrol etmeyi amaçlayan İtilaf devletlerinin Çanakkale cephesini açtıklarını söyledi.
Çanakkale Savaşının dönüm noktaları hakkında bilgiler vererek konuşmasına devam eden Doç. Dr. Esma Torun Çelik, deniz savaşında Nusret Mayın Gemisi’nin hayati rolünü anlattı. Dr. Torun Çelik, kara savaşlarında Yarbay Mustafa Kemal’in bölgede olmasının da ikinci dönüm noktası olduğunu aktardı
Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın savaştaki rolüne değinen Doç. Dr. Esma Torun Çelik, ilk başta Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın cephede olmadığını ancak Harbiye Nazırı Enver Paşa’ya iki kez mektup yazarak ısrar ettiğini söyledi. Her iki isteğin de reddedildiğini ifade eden Doç.Dr. Torun Çelik, Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın üçüncü mektubunda öfkelenerek “benim bu savaşta yerim olmadığını düşünüyorsanız bunları belirtin” diye Harbiye Nazırının kararına karşı çıktığı ve bu mektup sonrası Çanakkale cephesine atandığını vurguladı. Önce 19. Tümen Komutanlığı’na görevlendirilen Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın Esad Paşa’nın emriyle Çanakkale Cephesi’ne geldiğini belirten Doç.Dr. Torun Çelik, Mustafa Kemal Paşa’nın göreve gelir gelmez olası saldırılara karşı keşif ve hazırlık yaptığını anlattı. Doç. Dr. Çelik, 25 Nisan’da itilaf devletlerinin kara çıkarması hakkında Otto Liman von Sanders’le Mustafa Kemal Paşa’nın aynı fikirde olmadığını ve Mustafa Kemal Paşa’nın kimseden emir almadan Conkbayırına birlikleri ilerlettiğini belirtti. Doç. Dr. Esma Torun Çelik, savaşta Türk askerlerinin geri çekildiğini gören Mustafa Kemal’in neden geri çekiliyorsunuz sorusuna “cephanemiz yok” cevabı üstüne “cephaneniz yoksa süngünüz var!” diye karşılık verdiğini ve geri çekilmeyi durdurduğunu aktardı.
Anafartalar Cephesi’nde neler olduğuna da değinen Doç. Dr. Esma Torun Çelik, Anafartalar Cephesi’nin savaş sırasında hem saldırıda hem savunmada çok önemli yeri olduğunu vurguladı. Doç. Dr. Esma Torun Çelik, Mustafa Kemal Paşa’nın bölgede aldığı önlemlerle savaşı yakından takip ettiğini ve ordunun içinde olduğunu söyledi.
İtilaf devletlerinin nasıl çekildiğine değinerek konuşmasına devam eden Doç. Dr. Esma Torun Çelik, savaşın hem askeri hem de politik sonuçlarını aktardı. Dönemin İngiltere Savaş Bakanı Winston Chruchill’in savaştaki başarısızlığı sonucu bakanlıktan istifa ettiğine dikkat çeken Doç. Dr. Torun Çelik, itilaf devletlerinin ilk başta Osmanlı’nın Balkan savaşlarındaki başarısızlığından güç alarak 2 saatte Çanakkale Boğazını geçerek İstanbul’a ulaşabileceklerini düşündüklerini kaydetti. Doç. Dr. Torun Çelik, İstanbul’u işgal ederek savaşı 1 yılda bitirebileceklerini hesaplayan itilaf devletlerinin Çanakkaleyi geçemediğini ve çok fazla kayıp verdiklerini aktardı. İngilizlerin Çanakkale’de birçok noktaya saldırdığına değinen Doç.Dr. Torun Çelik itilaf devletlerinin bu başarısız girişimler sonunda Çanakkale’den çekildiğini söyledi. İtilaf devletlerinin Rusya’ya yardım götürememesi sonucunda Ekim Devrimiyle Çarlık Rusyasının yıkıldığını ifade eden Doç.Dr.Esma Torun Çelik, savaş sonucu Rusya’da yeni bir rejimin ortaya çıktığını ifade etti.
Muhabir: Mehmet Karakuş
Kameraman: Fatmanur Çetinkaya
Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.
Şunlar da hoşunuza gidebilir
Bunları da okuyabilirsin
