INFLUENCER ETKİSİ: GERÇEK Mİ, ALGI MI?

Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümünden Arş. Gör. Betül Artukarslan, Influencerların toplum üzerindeki etkilerini konuşmak üzere Radyo Ki’nin Güne Bakış programına konuk oldu. Arş. Gör. Artukarslan, sosyal medya kullanıcılarının İletiler karşısında sorgulayıcı bir bakış açısına sahip olması gerektiğine dikkat çekti.

Bazı içerik üreticilerinin daha popüler olmasının düzenli paylaşım yapmaları ve takipçileriyle sürekli etkileşimde bulunmalarından kaynaklandığını belirten Arş. Gör. Betül Artukarslan, “influencer” kelimesinin “influence” (etkilemek) kökünden geldiğini ve influencerların insanları “etkileyen kişiler” anlamına geldiğini söyledi. Arş. Gör. Artukarslan, dijitalleşmeyle birlikte sosyal medyanın hızla büyüdüğüne ve kullanıcıların içerik üretmesinin kolaylaştığına dikkat çekti.

Sosyal medyanın günlük hayatın bir parçası haline geldiğini ve platformların kullanıcıları uygulamalarda tutmak için çeşitli stratejiler geliştirdiğini belirten Arş. Gör. Betül Artukarslan, bu nedenle influencerların toplumu etkilemesinin kaçınılmaz olduğunu vurguladı. Arş. Gör. Artukarslan, influencerların özellikle tüketim alışkanlıkları üzerinde büyük etkileri olduğunu söyleyerek, bir termos alırken işlevsellik ile influencerların kullanıyor olmasının tercihi etkileyip etkilemediğinin sorgulandığını ifade etti. Ayrıca, influencerların psikolojik ve sosyal etkilerinin de güçlü olduğunu belirten Arş. Gör. Artukarslan, beden algısını buna örnek gösterdi. İdeal beden algısının hala sürdüğünü dile getiren Arş. Gör. Betül Artukarslan, influencerların hayatı şekillendiren önemli figürler haline geldiğini vurguladı.

Arş. Gör. Betül Artukarslan, influencerların güvenilir bulunmasının en önemli nedeninin, takipçileri tarafından “bizden biri” olarak görülmeleri olduğunu söyledi. Arş. Gör. Artukarslan, uzmanların günlük hayatlarına dair fazla bilgiye sahip olunmadığını, ancak influencerların yaşamlarının yakından takip edildiğini vurguladı. Bu durumun, influencerların paylaştığı bilgilerin bir arkadaş tavsiyesi gibi algılanmasına yol açtığını ifade eden Arş. Gör. Artukarslan, insanların tanımadıkları bir uzman yerine, kendilerine daha yakın hissettikleri influencerların önerilerine güvenmeyi tercih ettiklerini açıkladı. Arş. Gör. Artukarslan, bu ilişkinin “parasosyal ilişki” olarak adlandırıldığını ve takipçilerin, influencerlara duyduğu güvenin bu kavramla açıklanabileceğini ifade etti. Ayrıca, influencerların rol model olarak görüldüğünü belirten Arş. Gör. Betül Artukarslan, takipçilerin onların yaşam tarzını benimsemek isteyebileceğini söyledi. Arş. Gör. Artukarslan “Influencer bunu yaptı ve bu hayatı yaşıyor, ben de yaparsam benzer bir hayat sürebilirim” düşüncesinin yaygın olduğunu dile getirdi.

Influencerların zaman zaman yanlış yönlendirmeler yapabildiğini, özellikle sağlık alanında bunun sıkça görüldüğünü söyleyen Arş. Gör. Betül Artukarslan, takviye gıdaların bilinçsizce önerilmesi, günlük beslenme alışkanlıklarına dair yönlendirmeler yapılması ya da ilişkiler hakkında genelleme içeren tavsiyeler verilmesi gibi durumların risk taşıdığını vurguladı. İnsanların yaşam koşulları, aile yapıları ve ilişki kurma biçimlerinin farklı olduğunu hatırlatan Arş. Gör. Artukarslan, influencerların takipçilerini tanımadığını ve bu yüzden herkes için geçerli olabilecek önerilerde bulunamayacağını ifade etti. Sosyal medyada popülerleşen trendlerin de yanlış yönlendirmeler kısmında etkili olduğunu belirten Arş. Gör. Betül Artukarslan, özellikle “girl math” gibi akımların etkisine dikkat çekti. Arş. Gör. Artukarslan, “Girl math” akımının kadınların yaptığı harcamaları rasyonelleştirme çabası olarak başladığını, ancak zamanla viral bir trende dönüştüğünü belirtti. Bu tür akımların toplumsal cinsiyet algısını şekillendirdiğini ve markalar ile sivil toplum kuruluşlarının bu konulara müdahale etmesi gerektiğini söyleyen Arş. Gör. Artukarslan, bunu bir platformla örneklendirdi. Bu platformun kadınlara yönelik küçümseyici akımları farklı şekilde ele aldığını ifade eden Arş.Gör. Artukarslan, platformun kadınların güvenlik kaygılarına dikkat çektiğini aktardı.

Akımların yayılmasında influencerların büyük rol oynadığını belirten Arş. Gör. Artukarslan, hem içerik üreten hem de tüketen bireylerin bu tür trendleri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmesi gerektiğini vurguladı. Arş. Gör. Artukarslan, influencerların kamusal sorumluluklarının artırılması için yeterli eğitim programlarının bulunmadığını ifade etti. Bu tür eğitimlerin devlet kurumları, markalar ve influencer ajansları tarafından düzenlenebileceğini söyleyen Arş. Gör. Artukarslan, influencerlara, içerik üretirken sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri ve yanlış yönlendirmenin olası zararları konusunda bilgi verilmesi gerektiğini vurguladı.

Arş. Gör. Betül Artukarslan, sosyal medyada bilinçli bir tüketici olmanın en önemli adımının sorgulayıcı bir bakış açısına sahip olmak olduğunu tekrarlayarak tüketicilerin karşılaştıkları bilgileri kaynağına bakmadan doğru kabul etmemeleri gerektiğinin altını çizdi. Arş. Gör. Artukarslan, özellikle sağlık gibi uzmanlık gerektiren konularda bir uzmana danışmanın önemine dikkat çekti.

Son olarak, sosyal medyada algoritmaların bireyleri tek bir bakış açısına mahkûm ettiğini belirten Arş. Gör. Betül Artukarslan, kullanıcıların sadece kendi düşüncelerini destekleyen içerik üreticilerini değil, farklı görüşlere sahip kaynakları da takip etmesi gerektiğini söyledi. Arş. Gör. Artukarslan algoritmaların, kullanıcı tercihlerine göre içerik sunduğunu hatırlatarak, bilinçli bir medya kullanımıyla farklı perspektiflere yer açmanın gerektiğini ifade etti.

Muhabir: Zehra Nur Işın

Kameraman: Enes Badem

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.