GRE FILLA KEŞFİ TARİHİ YENİDEN YAZIYOR

Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi’nden Prof. Dr. Seda Karayünlü Bozbaş ve Doç. Dr. Ayşin Konak, Radyo Kİ’nin Güne Bakış programına konuk olarak Gre Fılla kazılarında keşfedilen bulgular hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Doç. Dr. Ayşin Konak, Kocaeli Üniversitesi Arkeometri Grubu olarak farklı disiplinlerden akademisyenlerin bir araya geldiğini belirterek, bu çeşitliliğin araştırmalara farklı bakış açıları kazandırdığını söyledi. Prof. Dr. Seda Karayünlü Bozbaş ise çalışmalarında erken metal işleme süreçlerini ve prehistorik toplumların bu süreci nasıl yönettiğini incelediklerini ifade etti. Prof. Dr. Bozbaş, Gre Fılla’daki buluntuların kimyasal analizlerini gerçekleştirdiklerini ve arkeolojinin yalnızca kazı verileriyle değil, bilimsel analizlerle de desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Multidisipliner çalışmanın önemine değinen Doç. Dr. Ayşin Konak, arkeolojinin yalnızca kazılarla sınırlı olmadığını, çevresel etkileri anlamak için sosyal ve sayısal bilimlerden de yararlanılması gerektiğini belirtti. Prof. Dr. Seda Karayünlü Bozbaş ise ekibin, Gre Fılla’daki buluntuları belirlemek için çeşitli analiz yöntemleri kullandığını ifade etti. Prof. Dr. Bozbaş, yapılan analizler sonucunda, bölgedeki metal işçiliğinin sadece doğal bakırın dövülmesiyle sınırlı kalmadığı, aynı zamanda metalin ergitildiği ve döküldüğünün ortaya konduğunu belirtti. Prof. Dr. Bozbaş bu bulgunun, Neolitik toplumların sanıldığından daha gelişmiş bir teknolojiye sahip olduğunu söyledi.

Metal işlemenin ne olduğunu açıklayan Prof. Dr. Seda Karayünlü Bozbaş, bu sürecin doğal halde bulunan metal cevherlerinin veya yerel bakır gibi doğal metallerin fiziksel ya da kimyasal yollarla şekillendirilmesi anlamına geldiğini ifade etti. Prof. Dr. Bozbaş, bu sürecin insanlık tarihinde büyük bir dönüşüm yarattığını vurguladı.

Doç. Dr. Ayşin Konak, literatürde metal işlemenin MÖ 5000-3000 yıllarında başladığının düşünüldüğünü belirtti. Ancak Doç. Dr. Konak Gre Fılla’daki bulguların bu sürece dair yeni bir bakış açısı sunduğunu, bölgedeki bakır işleme faaliyetlerinin günümüzden yaklaşık 11.000 yıl öncesine dayandığını ortaya çıkardığını söyledi. Doç. Dr. Ayşin Konak, yapılan analizlere göre Gre Fılla’da keşfedilen bakır işleme kalıntılarının 10.300-9.600 yıl öncesine tarihlendirildiğini belirtti.

Bu buluntuların, metal teknolojisinin başlangıcının sanılandan daha eskiye dayandığını gösterdiğini ifade eden Doç. Dr. Ayşin Konak, daha önce metal işçiliğinin esas olarak Kalkolitik Çağ’da başladığının düşünüldüğünü, ancak Gre Fılla’daki bulguların bu sürecin Neolitik Çağ’da başladığını kanıtladığını söyledi. Doç. Dr. Konak, insanların bakırı yalnızca toplamakla kalmayıp bilinçli bir şekilde işlediklerini ve metal işçiliğinin sanıldığından çok daha eski bir geçmişe sahip olduğunu vurguladı.

Doç. Dr. Ayşin Konak, yapılan kurşun izotop analizlerinin, Gre Fılla’da işlenen bakırın büyük olasılıkla Doğu Karadeniz’deki Trabzon ve Artvin’de bulunan doğal yataklardan geldiğini gösterdiğini söyledi. Doç. Dr. Konak, bu sonucun, Neolitik toplumların yalnızca yerel kaynaklarla sınırlı kalmayıp uzun mesafeli hammadde transferi yaptığını ortaya koyduğunu belirtti.

Muhabir: Mert Dumlu

Kameraman: Ayşenur Kondakçı

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.