ÇOCUK SUSAR, BELİRTİ KONUŞUR: OTİZM

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalından Doç. Dr. Burcu Kardaş, Otizm hakkında Radyo Ki’de soruları cevapladı. Doç. Dr. Kardaş, otizmin belirtileri, tanı süreci ve erken müdahalenin Önemine değindi.

Doç.Dr. Burcu Kardaş otizmin tam ismiyle “otizm spektrum bozukluğu” olduğunu söyledi. Bu durumun genellikle çocukluk çağında ortaya çıktığını belirten Doç. Dr. Kardaş son yıllarda otizmin görülme sıklığının arttığına dikkat çekti. Doç Dr. Kardaş, son verilere göre her 31 çocuktan birinin otizmli doğduğunu aktardı.

Otizmin belirtilerinin çoğu zaman bebeklik döneminde kendini gösterdiğini belirten Doç. Dr. Burcu Kardaş, göz teması kurmama, agulama ya da ilk kelimelerin gecikmesi gibi durumların erken sinyaller olduğunu vurguladı. Ailelerin bu belirtileri ciddiye alması gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Kardaş, erken teşhisin çocuğun gelişim süreci açısından hayati olduğunu vurguladı. Tanı sürecinin çocuk ve ergen psikiyatristleri tarafından yapıldığını belirten Doç. Dr. Kardaş, tanıda özel bir kan testi ya da görüntüleme yönteminin olmadığını; gözlem, ebeveyn görüşmeleri ve yapılandırılmış değerlendirmelerin esas alındığını ifade etti. Doç. Dr. Burcu Kardaş tanı konulduktan sonra genetik ve nörolojik değerlendirmelerin de sürece dahil edildiğini belirtti.

Otizmin yalnızca çocukluk dönemine özgü bir durum olmadığını belirten Doç. Dr. Burcu Kardaş, bazı bireylerde belirtilerin daha silik seyredebildiğini ve bu nedenle tanının erişkin yaşta konulabildiğini ifade etti. Erken çocuklukta başlamasına rağmen hafif düzeydeki otizm belirtilerinin zamanla göz ardı edilebildiğini aktaran Doç. Dr. Kardaş, bu bireylerin sosyal iletişimde zorlanmalar, empati kurmakta güçlük ya da takıntılı ilgi alanları gibi belirtilerle erişkinlik döneminde uzmanlara başvurduğunu söyledi. Bu tür durumların çoğunlukla Asperger sendromu gibi daha önce farklı adlarla tanımlandığını hatırlatan Doç. Dr. Kardaş, günümüzde bu bireylerin erişkin psikiyatristler tarafından değerlendirildiğini kaydetti.

Erken tanının otizmli bireylerin gelişiminde belirleyici bir rol oynadığını vurgulayan Doç. Dr. Burcu Kardaş, konuşma terapisi, bireysel eğitim programları ve duyusal bütünleme gibi yaklaşımların çocuğun günlük yaşam becerilerini büyük ölçüde geliştirdiğini ifade etti. Bu müdahalelerin çocuğun iletişim kurma, sosyal etkileşim geliştirme ve kendini ifade etme becerilerini artırabildiğini söyleyen Doç. Dr. Kardaş uygun destekle bazı bireylerin zamanla tanı kriterlerini karşılamadığı ve tanıdan çıktığının da bilimsel araştırmalarla ortaya konduğunu söyledi.

Otizmli çocukların ve ailelerin toplumdan dışlanmaması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Burcu Kardaş, bu bireylerin anlaşılmaya ihtiyaç duyduğunu belirtti. Doç. Dr. Kardaş toplumda hâlâ yaygın şekilde karşılaşılan önyargıların, hem çocuklar hem de aileleri için travmatik sonuçlar doğurabildiğini ifade etti. Otizmli bireylerin duygusuz olarak görülmesinin yanlış bir inanış olduğunu söyleyen Doç. Dr. Kardaş, bu çocukların duyguları farklı şekilde yaşadığını ve ifade ettiğini dile getirdi.

Otizm konusunda halk arasında doğru sanılan birçok yanlış bilgi bulunduğuna da dikkat çeken Doç. Dr. Burcu Kardaş, her otizmli bireyin özel bir yeteneğe sahip olduğuna yönelik yaygın algının gerçeği yansıtmadığını belirtti. Bu tür genellemelerin, aileler üzerinde gereksiz bir beklenti ve baskı oluşturabildiğini kaydeden Doç. Dr. Kardaş, bazı bireylerin görsel ya da işitsel hafıza gibi alanlarda üstün yetenek gösterebildiğini ancak bunun her çocuk için geçerli olmadığını sözlerine ekledi.

Otizmin çoğu zaman yaşam boyu sürdüğünü ancak bu durumun bireyin hayatını bağımsız şekilde sürdüremeyeceği anlamına gelmediğini de belirten Doç. Dr. Burcu Kardaş, zihinsel kapasitesi yüksek bireylerin eğitim hayatlarına devam edebildiğini, meslek sahibi olabildiğini ve sosyal ilişkiler kurabildiğini aktardı. Doç. Dr. Kardaş uygun yönlendirmeler ve sürekli destekle, otizmli bireylerin toplumsal yaşama uyum sağlayabildiğini dile getirdi.

Muhabir: Zehra Nur Işın

Kameraman: Emircan Kaçan