MODERN PRANGA: DAVRANIŞSAL BAĞIMLILIK

Modern dünyanın yeni nesil tehdidi davranışsal bağımlılıklar, vücuda madde girmeden beyni esir alıyor. Arş. Gör. İsmail Emre Ak, telefona ulaşılamadığında yaşanan kaygının madde bağımlılığı belirtileriyle örtüştüğüne dikkat çekerek, İrade kaybına yol açan “İstediğim an bırakırım” yanılgısına karşı uyardı

Yeşilay Bağımlılık Haftası kapsamında Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Uygulama Radyosu Radyo Kİ’nin Güne Bakış programına konuk olan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Arş. Gör. İsmail Emre Ak, bağımlılığın evrilen yüzünü ve biyolojik süreçlerini anlattı. Bağımlılığın sadece dışarıdan alınan maddelerle sınırlı kalmadığını, günümüzde vücuda herhangi bir kimyasal girmeden gelişen davranışsal süreçlerin de benzer bir tahribat yarattığını vurgulayan Arş. Gör. Ak, sosyal medya, akıllı telefon ve kumar bağımlılığının bu yeni nesil tehdidin merkezinde yer aldığını ifade etti.

Davranışsal ve Teknolojik Bağımlılıklar Yükselişte

Türkiye’de günlük ortalama 7 saatin teknolojiyle, bu sürenin 3,5 saatinin ise doğrudan sosyal medyada geçtiğini belirten Arş. Gör. Ak, günümüzde vücuda herhangi bir madde girmeden gelişen davranışsal bağımlılıkların hızla yaygınlaştığına dikkat çekti. Henüz tıp literatüründe resmi bir tanı kodu olmasa da sabah uyanır uyanmaz telefona bakma isteği ve cihaza ulaşılamadığında hissedilen yoğun kaygının klasik bağımlılık belirtileriyle örtüştüğünü dile getiren Arş. Gör. Ak, geleneksel bağımlılık tanımının artık sadece dışarıdan alınan maddelerle sınırlı kalmadığını vurguladı.

Beyindeki Karar Mekanizması Bozuluyor

Bağımlılığın biyopsikososyal bir bütünlükle ele alınması gerektiğini vurgulayan Arş. Gör. Ak, sürecin biyolojik tahribatını en can alıcı noktadan paylaştı. Beyinde dopaminle çalışan haz merkezinin bağımlılık yapan madde veya davranışlarla, yemek yemek gibi doğal aktivitelerden daha fazla uyarıldığını belirten Arş. Gör. Ak, bir süre sonra beynin sadece bu yapay kaynakla keyif alabilir hale geldiğini ifade etti. Özellikle alnın hemen arkasında yer alan ve karar verme mekanizmasını yöneten prefrontal korteks yapısının bağımlılıkla birlikte hasar gördüğüne dikkat çeken Arş. Gör. Ak, bu bozulmanın kişilerin irade kontrolünü kaybetmesine rağmen durumu rasyonalize ederek “istediğim zaman bırakırım” savunmasına sığınmalarına yol açtığını dile getirdi.

Tedavi İçin Zarar Görmeyi Beklemeyin

Bağımlılıkla mücadelede iyileşme başarısı için yakın takip ve güçlü sosyal desteğin kritik önem taşıdığını vurgulayan Arş. Gör. Ak, tedavi süreci için zarar görmeyi beklemenin yanlış olduğunu belirtti. Kocaeli Üniversitesi bünyesindeki Umuttepe ve Yahya Kaptan polikliniklerinde hem ilaç hem de terapi yöntemlerini kapsayan bütüncül bir tedavi süreci yürüttüklerini kaydeden Arş. Gör. Ak, bağımlılığın bir çaresizlik olmadığını vurguladı. Mücadele yolunda adım atmak için yarını beklemeden harekete geçmek gerektiğine dikkat çeken Arş. Gör. Ak, erken müdahalenin hayati rolüne vurgu yaparak sözlerini noktaladı.

Muhabir: Leman Yalçın

Kameraman: Şuğra Ünlü

Haberin devamını buradan dinleyebilirsiniz.