DİJİTAL ÇAĞDA GAZETECİLİK: YAPAY ZEKA SİZİ DEĞİL, SİZ YAPAY ZEKAYI YÖNETİN

Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Selahattin Okuroğlu, Radyo K.İ.’de yayınlanan “Güne Bakış” programına konuk olarak dijitalleşen medya düzenini ve yapay zekanın habercilik Üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Doç. Dr. Okuroğlu, teknolojinin sadece bir araç olduğunu belirterek, “Yapay zekayı siz yönetin. Bunu yapamazsanız yapay zeka sizi yönetir” uyarısında bulundu

Haberin Doğuşu: Okuyucunun Yarattığı Meslek

Gazetecilik mesleğinin tarihsel kökenine değinen Doç. Dr. Okuroğlu, mesleğin 17. ve 18. yüzyılda Avrupa’nın liman şehirlerinde okuyucuların bilgi talebiyle ortaya çıktığını belirtti. Doç. Dr. Okuroğlu,  Gazeteciliğin profesyonel bir disipline dönüşmesini sağlayan temel unsurun o dönemdeki yoğun dezenformasyon ve yalan haberlerle mücadele etme zorunluluğu olduğunu hatırlattı. Doç. Dr. Okuroğlu, haberin doğruluğunu kontrol eden ve güvenilir bilgiyi halka ulaştıran bu kişilerin, zamanla bir güven ilişkisi ve “teyit” mekanizması inşa ettiğini vurguladı. Okuroğlu, günümüzde bu ihtiyacın sosyal medya ve yapay zeka ekseninde dönen habercilikte her zamankinden daha kritik bir noktada olduğunu ifade etti.

Algoritmalar ve Yankı Odaları Çıkmazı

Sosyal medyanın vaat ettiği “çok seslilik” kavramını eleştiren Doç. Dr. Okuroğlu, bu platformların aslında insanları kendi fikirlerine hapsettiğini ve yankı odaları yarattığına dikkat çekti. Algoritmaların toplumun en alt düzey beğeni seviyesine göre içerik öne çıkardığını belirten Doç. Dr. Okuroğlu, Elon Musk’ın Twitter’ı (X) satın alması örneği üzerinden sermayenin içerik üzerindeki kontrol mekanizmalarını anlattı. Doç. Dr. Okuroğlu, algoritmaların aslında kapitalizmin bir yansıması ve bu kontrol mekanizmasından çıkışın tek yolu olduğunu belirtirken kamusal sorumlulukla çalışan profesyonel gazetecilerin yeniden itibar görmesi gerektiğini aktardı.

 Yapay Zeka: 5 Yaşında Bir Çocuğun Zekası

Yapay zekanın güncel durumunu “5 yaşında bir çocuğun zekasına” benzeten Doç. Dr. Okuroğlu, sistemin sadece insan dilini taklit ederek bir düşünme simülasyonu yaptığını, ancak bir metnin asıl “manasını” kavrama becerisine sahip olmadığını vurguladı. Yapay zekanın rutin büro işlerini ve yazılım süreçlerini hızlandıracak bir yardımcı olarak kalacağını belirten Doç. Dr. Okuroğlu, yapay zekanın “Önümüzdeki 10 yıl içinde 6, bir sonraki 10 yılda ise 7 yaşına gelmesini bekliyorum” diyerek teknolojinin gelişim hızına dair mütevazı bir perspektif sundu. Doç. Dr. Okuroğlu, teknolojinin, strateji kurma ve bağlamlandırma yeteneği olan insanın yerini asla dolduramayacağını ifade etti.

Geleceğin Gazetecilerine Çağrı: “Sokağa Çıkın”

Yeni nesil iletişimcilere donanımlı olmaları yönünde tavsiyelerde bulunan Doç. Dr. Okuroğlu, dil öğrenmenin, veri madenciliği hilelerini bilmenin ve yapay zekanın hatalarını denetleyebilmek için hızlı okuma yöntemlerini geliştirmenin önemini vurguladı. Teknolojinin bir tehdit değil, doğru yönlendirildiğinde büyük bir hız kazandırıcı olduğunu belirten Doç. Dr. Okuroğlu, en önemli haber kaynağının hala “sokak” olduğunu söyledi. Doç. Dr. Okuroğlu, “Sadece internete gömülürseniz haber kaçırırsınız. Pazar yerine gitmeli, insanlarla konuşmalı ve dışarıda ne olup bittiğini takip etmelisiniz” diyerek sahadan kopmamak gerektiğini hatırlattı.

 Önemli olanın teknolojik araçları yönetecek zihinsel ve kültürel donanıma sahip olmak olduğunu belirten Doç. Dr. Okuroğlu, gazetecilik mesleğinin ancak toplumsal talep ve örgütlü bir mücadele ile yeniden yükselebileceğini söyleyerek sözlerini noktaladı.

Muhabir: Mehmet Rıza TAŞDÖVEN, 

Kameraman: Şuğra ÜNLÜ

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.