MAVİ VATAN’DA CERRAHİ DEVRİM: TCG ANADOLU’DA UZAKTAN DESTEKLİ ROBOTİK CERRAHİ BAŞARISI

Teknofest Mavi Vatan 2026 kapsamında çok maksatlı amfibi hücum gemisi TCG Anadolu’da hayata geçirilen ve dünyada bir ilk olma özelliği taşıyan uzaktan destekli robotik cerrahi operasyonu, Radyo K.İ.’de yayınlanan Güne Bakış programında tüm yönleriyle ele alındı.

Programa konuk olan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Robotik Cerrahi ekibinden Prof. Dr. Önder Kara ile Kıdemli Araştırmacı Dr. Çağatay Taşdemirci, TCG Anadolu gemisi ile üniversite arasında kurulan kesintisiz cerrahi bağın teknik ayrıntılarını, bu sistemin afet ve savunma alanında sunacağı stratejik potansiyeli dinleyicilerle paylaştı. TCG Anadolu’da gerçekleştirilen operasyon, askeri bir gemide robotik cerrahinin uygulanabilirliğini dünyada ilk kez kanıtladı. Kasım 2025’te kurulan Bilim Park’ın açılışında Kocaeli Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nuh Zafer Cantürk tarafından dile getirilen “yüzen unsurlarda uzaktan koordine edilen ameliyat” vizyonu, güçlü bir Ar-Ge çalışmasıyla sahada başarıyla hayata geçirildi.

Askeri Gemide İletişim Engeli 5G ve “Ağ Dilimleme” ile Aşıldı

Dünyada tam teşekküllü ameliyathaneye (Roll-2) sahip askeri bir gemide uzaktan cerrah desteğiyle gerçekleştirilen bu ilk operasyonda, en kritik teknik sınav haberleşme altyapısında verildi. Askeri gemilerin kalın çelik konstrüksiyon yapısının yarattığı iletişim engellerinin Turkcell’in 5G altyapısı ve Türkiye’de ilk kez uygulanan “ağ dilimleme” (network slicing) teknolojisiyle çözüldüğünü vurgulayan Dr. Çağatay Taşdemirci, bu sistemin yoğun veri trafiğinde cerrahi operasyona özel, denetimli bir koridor sağladığını aktardı. Robotik cerrahide eş zamanlı müdahale için azami gecikme sınırının 150 milisaniye olduğunu hatırlatan Taşdemirci, kurulan altyapı sayesinde 20 milisaniye gibi rekor bir seviyenin yakalandığını, böylece gemi ile karadaki merkez arasında anlık ve yüksek çözünürlüklü kesintisiz veri aktarımı sağlandığını açıkladı. Operasyonun cerrahi koordinasyonunu değerlendiren Prof. Dr. Önder Kara ise bu bağlantı kalitesinin, iki ayrı noktadaki ekiplerin sanki aynı ameliyathanedeymişçesine kusursuz bir uyumla çalışmasına olanak tanıdığını belirtti.

Canlandırılmış Doku Üzerinde 25 Dakikada Başarılı Müdahale

Operasyonun cerrahi boyutunu değerlendiren Prof. Dr. Önder Kara, müdahalenin günümüzde uzmanlık eğitimlerinde en ileri standart kabul edilen, doğal organ modeli üzerinde yaklaşık 25 dakikada başarıyla tamamlandığını belirtti. Robot yardımlı laparoskopik yöntemin hem hekim hem de hasta konforunu en üst seviyeye taşıdığına dikkat çeken Kara, karadan bağımsız şartlarında asıl başarının kesintisiz veri akışı ve ekipler arasındaki kusursuz koordinasyon olduğunu ifade etti. Geminin motor titreşimleri ile deniz dalgalanmalarına karşı geliştirilen mühendislik çözümlerine değinen Dr. Çağatay Taşdemirci ise cerrahi robotun sahip olduğu dahili filtrelerin ve ergonomik konsol yapısının sarsıntı etkisini en aza indirdiğini aktardı. Taşdemirci, mobil ameliyathanede pasif titreşim önleyici sistemlerin kullanıldığını, sonraki aşamada ise aktif cayro (gyro) dengeleme mekanizmaları entegre edilerek hem hasta yatağının hem de cerrah konsolunun deniz hareketlerinden tamamen izole edileceğini kaydetti.

Afet ve Savunmada “Yerinde Müdahale” ile Mesafeler Sıfırlanacak

Geliştirilen mobil cerrahi sisteminin yalnızca muharebe sahasında değil, deprem gibi büyük afetlerde ve uluslararası insani yardım operasyonlarında da dengeleri değiştireceğini belirten Dr. Çağatay Taşdemirci, üç tarafı denizlerle çevrili ve sismik risk altındaki Türkiye için yüzen unsurların hayati önem taşıdığını vurguladı. 6 Şubat depremlerinde TCG Sancaktar ve TCG Bayraktar çıkarma gemilerinin sahra hastanesine dönüştürülerek sunduğu kritik desteği hatırlatan Taşdemirci, kara yollarının hasar gördüğü olası afet senaryolarında mobil ameliyathanenin TCG Anadolu ya da TCG Derya gibi platformlara hızla yüklenerek kıyı şeritlerinde doğrudan hayat kurtaracağını dile getirdi. Askeri gemilerde onlarca farklı cerrahi branştan uzmanı fiziken bulundurmanın mümkün olmadığını kaydeden Taşdemirci, Marmaris’te gerçekleştirilen böbrek yaralanması tatbikatında olduğu gibi, karadaki hekimlerin uzaktan rehberliği sayesinde hastaların sevk edilmesine gerek kalmadan yerinde ameliyat edilebileceğini ve bu sayede sağlık hizmetinde mesafelerin fiilen sıfırlanacağını ifade etti.

Etik Standartlardan Yapay Zekâya: Geleceğin Cerrahi Vizyonu

Çalışmanın yalnızca teknik değil, medikal etik ve tıp hukuku boyutlarının da Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi desteğiyle eş zamanlı yürütüldüğünü belirten uzmanlar, cerrah ile hastanın aynı mekânda bulunma zorunluluğunu aşacak sınır ötesi uzaktan müdahaleler (tele-surgery) için uluslararası regülasyon, veri güvenliği, sorumluluk paylaşımı ve lisans protokollerinin oluşturulmasında öncü rol üstlendiklerini ifade etti. Tıbbın evrensel kuralı olan “önce zarar vermeme” ilkesi doğrultusunda hareket ettiklerini vurgulayan Prof. Dr. Önder Kara, yapay ve canlandırılmış modellerle kanıtlanan bu başarının, Sağlık Bakanlığı yönetmelikleri ve etik kurul onayları çerçevesinde simülasyonlar, hayvan deneyleri ve nihayetinde klinik canlı vakalarla adım adım ilerleyeceğini kaydetti. Gelecek hedeflerinde yapay zekânın cerrahiye entegrasyonunun kritik bir yer tuttuğunu dile getiren Dr. Çağatay Taşdemirci ise ameliyat esnasında dokuları ayırt eden yerli yazılımlar ve sesli komutlarla cerraha yardımcı olan otonom robot kolları üzerinde çalıştıklarını, kolları üzerinde çalıştıklarını, uzun vadede ise ASELSAN gibi milli platformların sisteme dahil edilmesini amaçladıklarını açıkladı.

“Her İşi Yapma Değil, Uzmanlaşma ve Multidisipliner Üretim Dönemi”

Programın sonunda genç araştırmacılara ve mühendislere seslenen uzmanlar, geleceğin bilim dünyasında disiplinlerarası ortaklığın kaçınılmaz olduğuna dikkat çekti. Günümüzde “her işi yaparım” yaklaşımının cerrahide ve bilimde artık geride kaldığını vurgulayan Prof. Dr. Önder Kara, araştırmacıların belirli bir alanda derinleşip spesifikleşmesinin önemine işaret ederek, tıp ve mühendisliğin bir araya geldiğinde çözemeyeceği hiçbir problemin bulunmadığını söyledi. Türkiye’nin altyapısının her türlü küresel başarıyı yakalayacak güçte olduğunu ifade eden Kara, şu anda uluslararası cerrahi platformlarla atılan bu tarihi adımların ASELSAN gibi yerli teknoloji devlerinin geliştirdiği milli robotik sistemlerle taçlandırılmasının nihai hedef olduğunu kaydetti. Genç mühendis ve bilim insanlarına konfor alanlarından çıkarak kendi alanları dışındaki uzmanlarla ortak çalışmaktan çekinmeme çağrısında bulunan Dr. Çağatay Taşdemirci ise, projenin Türk hekimleri ile Türk mühendislerinin el ele verdiğinde dünyada ilkleri başarabileceğinin somut bir kanıtı olduğunu vurguladı. Taşdemirci, Türk Deniz Kuvvetleri, üniversiteler ve sanayi ortaklarının sağladığı güçlü koordinasyonun yerli yazılımlarla birleşerek sağlık teknolojilerinde Türkiye’yi çok daha ileri bir seviyeye taşıyacağını ifade etti.

Program boyunca tarihi operasyonun arkasındaki güçlü kurumsal dayanışmaya dikkat çeken Prof. Dr. Önder Kara ve Dr. Çağatay Taşdemirci, Türk Deniz Kuvvetleri ve Donanma Komutanlığı başta olmak üzere Turkcell, CORDAMED Biyomedikal’e ve üniversite yönetimi ile sürece omuz veren tüm paydaşlara teşekkür ederek sözlerini tamamladı.

Muhabir: Cafer Şamlı

Kameraman: Şuğra Ünlü

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.