HUKUKTA YAPAY ZEKA DEVRİMİ: VİCDANIN YERİNİ ALGORİTMALAR ALAMAZ

Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Memduh Aslan, Radyo K.İ.’nin “Güne Bakış” programına konuk oldu. Prof. Dr. Aslan, yapay zekanın adalet ve toplumsal düzen üzerindeki etkilerini değerlendirerek teknolojinin ancak İnsan odaklı ve İnsani değerlerle bütünleştiğinde anlam kazanan bir araç olduğunu vurguladı

Yapay zekanın mahkemelerde karar verici konuma gelip gelemeyeceği sorusunu yanıtlayan Prof. Dr. Memduh Aslan, yargılamanın temelinde insani duyguların ve toplumsal ihtiyaçların yattığını belirtti. Hukuk sisteminin sadece matematiksel eşitlikler üzerine kurulu olmadığını, aksine “eşitsizlikler” ve karmaşık insan ilişkileri üzerine inşa edildiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, deterministik yöntemlerle adaleti tesis etmenin mümkün olamayacağına dikkat çekti. Yapay zekayı 25-30 yıl önce kullanılan kalem-kağıt gibi bir “araç” olarak görmek gerektiğini yineleyen Prof. Dr. Aslan, teknolojinin iş yapış şekillerini kökten değiştireceğini fakat insanın yerini asla dolduramayacağının altını çizdi.

Dijital Sözleşmelerde “İrade” Çıkmazı

Dijitalleşen dünyada noter sistemlerinden akıllı sözleşmelere geçişi değerlendiren Prof. Dr. Aslan, burada en büyük handikabın “irade tespiti” olduğunu söyledi. Bir sözleşmenin geçerli olması için kişinin gerçek anlamda istekli olduğunun kanıtlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, e-devlet gibi sistemlerdeki şifreleme yöntemlerinin bir varsayım üzerine kurulu olduğunu, teknik olarak o işlemi kişinin kendisinin yapıp yapmadığının her zaman belirsiz kaldığını ifade etti. Bu noktada avukatlık mesleğinin öneminin artacağına dikkat çeken Prof. Dr. Aslan, avukatların dijital ortamlarda irade beyanlarını teyit eden hukuki doğrulama mekanizmalarında kritik roller üstleneceğini öngördüklerini belirtti.

Milli Yapay Zeka ve Ulusal Güvenlik

Hukuk teknolojilerinin sadece birer yazılım değil, aynı zamanda bir veri güvenliği meselesi olduğunun altını çizen Prof. Dr. Aslan, yerli ve milli yapay zeka uygulamalarının önemine değindi. Mevcut küresel yapay zeka uygulamalarına sorulan her sorunun ve yüklenen her belgenin bu sistemleri çalıştıranların eline geçtiğini hatırlatan Prof. Dr. Aslan, bu durumun ulusal güvenlik açısından ciddi riskler teşkil edebileceğini vurguladı. Devletin kamusal faaliyetlerinde mutlaka ulusal yapay zeka sistemlerini kullanması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bireysel kullanımda ise yabancı yazılımların rasyonel gelse de siber güvenlik zafiyetleri barındırdığını ekledi.

Geleceğin Hukukçularına Tavsiye: “Yapay Zekanın Sırtına Binin”

Avukatlık mesleğinin geleceğine dair vizyoner bir perspektif sunan Prof. Dr. Aslan, yapay zekanın dilekçe yazmak gibi rutin işleri üstlenebileceğini, ancak strateji kurma ve yol gösterme becerisinin insana özgü kalacağını belirtti. Yeni nesil hukuk öğrencilerine seslenen Prof. Dr. Aslan, yapay zekayı kullanmayı bilmenin artık bir avantaj değil, bilmemenin bir dezavantaj olduğunu ifade etti. Prof. Dr. Aslan, “Doğru istemler verebilirseniz yapay zeka size hız kazandırır. Hedefinize gitmek için direksiyonda sizin olmanız gerekir” diyerek genç hukukçuların teknolojiyle barışık ama strateji odaklı yetişmesi gerektiğine dikkat çekti.

Teknolojinin Fişi İnsanın Elinde

Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin adalet duygusu, merhamet ve vicdanın vazgeçilmez kalacağını ifade eden Prof. Dr. Aslan, robotların hak sahibi olması gibi distopik senaryolara da değindi. Gelecekte otonom robotların insanlar üzerinde tahakküm kurma ihtimalinin teknik olarak mümkün olabileceğini belirten Prof. Dr. Aslan, konuşmasını şu çarpıcı tespitle noktaladı “Güzel tarafı şu; bunların hepsi elektriğe bağlı. Fişi çekince iplikleri pazara çıkıyor. Bir şeyi anlamlı kılan, insanın ona atfettiği değerdir.”

Muhabir: Mehmet Rıza TAŞDÖVEN

Kameraman: Şuğra ÜNLÜ

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.