ELEKTRONİK SİGARA NORMAL SİGARADAN FARKLI DEĞİL

Son yıllarda elektronik sigara kullanım oranı büyük bir artış gösterdi. İnternet ve mağazalardan çok rahat bir şekilde tedarik edilebilen elektronik sigaralar ile ilgili uzmanlar uyarıyor: “Sigara kadar zararlı”. Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay sigara bağımlılığı ve elektronik sigara kullanımının zararlarını Radyo Ki’de anlattı.

Hem tütün mamulleri hem de elektronik sigara kullanımında son yıllarda artış yaşandığını söyleyen Dr. Kızılbay, sigara bağımlılığındaki ana etken madde nikotine dikkat çekti. Nikotin bağımlılığının psikolojik, sosyal ve biyolojik bağımlılık şeklinde görüldüğünü ifade eden Dr. Kızıbay, nikotinin vücut tarafından nasıl karşılandığını da detaylıca anlattı.

Vücudumuzun kendine has reseptörleri olduğunu dile getiren Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, bu reseptörler ve nikotinin anahtar-kilit ilişkisine girdiğini ifade etti. Nikotinin vücuda girmesiyle kısa süre içinde santral sinir sistemine ulaştığını aktaran Dr. Kızılbay, nikotinin 10-20 saniye içerisinde reseptörlerle etkileşime geçtiğini ve vücudun buna karşılık dopamin hormonu salgıladığını söyledi.

Elektronik sigaranın içinde de nikotin olduğunu vurgulayan Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, tütün ve elektronik sigaranın vücutta aynı yolu izlediklerini dolayısıyla da birbirine benzer etkiler ortaya çıkardıklarını ifade etti.

Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, sigara bağımlılığından kurtulmak için nikotine yönelten sosyal pekiştiricileri, sigara ile ilişkili sürekli yapılan ritüelleri ve bunların bizdeki hatırlatıcı etkisini ortadan kaldırmak için çaba göstermenin önemine dikkat çekti. Ayrıca kişinin kendi motivasyonunun da önemini vurgulayan Dr. Kızılbay, sigara bağımlılığına karşı tedavide bireyin hangi psikolojik ruh hallerinde sigara kullanmaya yöneldiğini tespit ettiklerini ve kişi o durumdayken sigara yerine başak bir alternatif bulmasını sağlayarak tedavisinde ilerlediklerini belirtti

Çevresel Faktörler Çok Kritik

Dünya nüfusunun artması ve iletişim ağlarımızın gelişmesiyle pazarlama stratejilerinin değiştiğini söyleyen Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, özellikle sosyal medyanın çok sık kullanılması ve çocukların bunlara erişiminin oldukça kolay olması nedeniyle çocuk ve ergenlerin tütün ve elektronik sigara kullanımına yöneldiklerine dikkat çekti.

Dr. Kızılbay, çocuk ve ergenlerde sosyal benlik algısının ve öz değerin henüz çok yüksek olmaması sebebiyle birçok şeyi denediklerini, sosyal medyada gördükleri insanları ya da aile üyelerini rol model aldıklarını ifade etti. Erken yaşta tütün mamulleri ve elektronik sigara kullanımında bu durumun etkisinin çok fazla olduğuna işaret eden Dr. Kızılbay, özendirici reklam ve pazarlama stratejilerinin de yasaklanması gerektiğini söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü Uyarıyor

DSÖ’nün elektronik sigara kullanımının kontrol altına alınması için geliştirmiş olduğu acil eylem planı raporu hakkında konuşan Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, 2008 yılından beri bu gibi planların tasarlandığını ve yayımlandığını söyledi.

Dr. Kızılbay, DSÖ’nün acil eylem planı maddelerinin içeriğinde, insanların tütün dumanına maruz kalmasını engellemek, sigarayı bırakma konusunda bilimsel yardım metotlarını takip etmek, daha sık kamu spotu ile tütün ürünlerinin zararları hakkında her yaştan insanları bilgilendirmek, tütün reklamı, tanıtımı ve sponsorluğu konusundaki yasakları güçlendirmek, tütün mamullerinden alınan vergileri arttırmak gibi stratejilerin olduğunu dile getirdi.

Tütün ve elektronik sigaranın uzun vade de etkilerinden bahseden Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, hem tütün hem de elektronik sigaranın içeriğinde kanserojen maddelerin fazlasıyla bulunduğunun altını çizdi. Sigaranın bütün organ kanserlerinde başrolde olabilecek bir potansiyeli olduğunu vurgulayan Dr. Kızılbay, özellikle akciğer kanseri vakalarında ölüm oranlarının sebebinin neredeyse tamamının sigara yüzünden olduğunu söyledi. Sigara içenlerin akciğer kanserine yakalanma oranının 25 kat fazla olduğunu ifade eden Dr. Gözde Öksüzler Kızılbay, tütün mamulleri ve elektronik sigara kullanımının üreme sağlığında yarattığı olumsuz etkiyi, gebelik üzerinden verdiği örneklerle anlattı.

Muhabir: Mehmet Ali Sütcü

Kameraman: Deniz Batın Gülcüoğlu

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.