SADECE TOPRAK DEĞİL, RUH DA SALLANIYOR

Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Öğr. Gör. Dr. Aylin Gareayaghi, depremlerin bireyler üzerindeki psikolojik etkilerini değerlendirmek üzere Radyo Ki’ye konuk oldu. Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, afet sonrası yaşanan ruhsal sarsıntılara ve İyileşme yollarına dair Önemli açıklamalarda bulundu.

Öğr. Gör. Dr. Aylin Gareayaghi, depremin yalnızca fiziksel değil, ruhsal olarak da yıkıcı etkiler yarattığını belirtti. Kişinin en güvende hissettiği toprağın sarsılmasıyla bireylerde yoğun korku, uykusuzluk, çaresizlik gibi “akut stres tepkileri” görülebileceğini aktaran Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, bu belirtilerin ilk üç gün doğal kabul edildiğini, ancak uzaması hâlinde destek alınması gerektiğini vurguladı. Bir ayı aşan durumlarda “travma sonrası stres bozukluğu” tanısı konabileceğini söyleyen Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, bu süreçte depresyonun da gelişebileceğini ekledi. Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi travmanın yaşandığı bölgede kalmanın iyileşmeyi zorlaştırabileceğini, böyle durumlarda yer değiştirmenin faydalı olabileceğini ifade etti.

Çocukların travmalara farklı tepkiler verebileceğini belirten Öğr. Gör. Dr. Aylin Gareayaghi, oyunların, çocukların duygularını ifade etmesinde önemli bir araç olduğunu söyledi. Deprem sonrası süreçte çocuklarda parmak emme gibi davranışsal gerilemelerin görülebileceğini aktaran Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, çocuklara açık ve net cevaplar verilmesini önerdi.

Yaşlı bireylerin ise bu süreçte daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğunu ifade eden Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, özellikle kayıplar karşısında yaşadıkları duygusal çöküşün depresyona yol açabileceğini belirtti. Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi fiziksel sınırlılıkların göz önünde bulundurulması ve yaşlıların küçük sorumluluklarla hayata katılmasının iyileşmelerini destekleyeceğini de ekledi.

Öğr. Gör. Dr. Aylin Gareayaghi, sosyal medyada sıkça karşılaşılan deprem görüntülerinin bireylerde “ikincil travmatizasyona” yol açabileceğini belirtti. Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi kişinin doğrudan afet bölgesinde olmasa bile, sürekli olarak yıkım anlarına ve duygusal içeriklere maruz kalmasının ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini aktardı. Özellikle felaketin hemen ardından televizyon ya da sosyal medya karşısında uzun süre vakit geçirmenin kaygı düzeyini artırabileceğini ifade eden Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, bu nedenle bilgi akışının mutlaka sınırlandırılması gerektiğini vurguladı. Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, haberlerin yalnızca belirli saatlerde, güvenilir ve teyit edilmiş kaynaklardan takip edilmesini önerdi. Görsel içeriklerin mümkün olduğunca az tüketilmesinin ve zaman zaman sosyal medya detoksu yapılmasının da kişinin psikolojik dayanıklılığını koruyabilmesi açısından önemli olduğunu sözlerine ekledi.

Öğr. Gör. Dr. Aylin Gareayaghi, toplumsal dayanışmanın bireylerin psikolojik iyileşme sürecinde büyük rol oynadığını vurguladı. Afet sonrası yalnızlık duygusunun kişiyi derin bir çaresizliğe sürükleyebileceğini belirten Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, özellikle ilk günlerde ulaşamayan yardımların bazı bireylerde terk edilmişlik hissine yol açtığını ifade etti. Dayanışmanın yalnızca maddi destekle sınırlı olmadığını vurgulayan Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, 1999 Gölcük depremini yaşamış Kocaeli’den 6 şubat deprem bölgesine gönderilen yardımlara atıfta bulunarak, “Kocaelililer olarak sizi en iyi biz anlarız” mesajlarının bölgedeki insanlar için anlamlı bir destek haline geldiğini belirtti. Bu tür yaklaşımların, insanlar tarafından anlaşıldığını hissettiren güçlü bir bağ kurduğunu ve bireylerin yalnız olmadığını düşünmesini sağladığını aktardı. Travmaları konuşmak ve paylaşmanın iyileşmenin bir parçası olduğunu ifade eden Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, hem yardım alanın hem de yardım edenin bu süreçten psikolojik olarak güçlenerek çıkabileceğini ekledi.

Öğr. Gör. Dr. Aylin Gareayaghi, bireysel iyileşme sürecinde küçük ama düzenli adımların ruhsal dengeyi sağlamakta etkili olduğunu belirtti. Günlük hayata dönmenin kişiye kontrol duygusu kazandırabileceğini ifade eden Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, iyileşmenin zamanla ve kişiye özel ilerlediğini, bu nedenle sabırlı olunması gerektiğini vurguladı. “Bazı yaralar görünmez ama zamanla iyileşir” diyerek sürecin doğal olduğunu hatırlatan Öğr. Gör. Dr. Gareayaghi, gerekirse profesyonel destekten çekinilmemesi gerektiğini ekledi.

Muhabir: Zehra Nur Işın

Kameraman: Ayşenur Kondakcı