DİJİTAL DÜNYADA “HAK ÖZNESİ” OLDUĞUNUZU UNUTMAYIN

Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Mürvet Ece Büyükçalık Büyükçağlar, 28 Ocak Veri Koruma Günü kapsamında Radyo Kİ’nin Güne Bakış programında, kişisel verilerin korunmasında bireysel farkındalığın önemine dikkat çekerek vatandaşlara “Hak öznesi olduğunuzu unutmayın” uyarısında bulundu

Radyo Kİ’nin Güne Bakış programına konuk olan Dr. Öğr. Üyesi Büyükçağlar, kişisel verinin yalnızca T.C. kimlik numarasından ibaret olmadığını vurguladı. Mağazalarda talep edilen telefon numaralarından sosyal medyadaki çocuk fotoğraflarına kadar birçok konuya değinen Dr. Büyükçağlar, “Hak öznesi olduğunuzu unutmayın” uyarısında bulundu. Dr. Büyükçağlar, dijitalleşen dünyada veri güvenliği ve insan hakları ilişkisini değerlendirdi. Dr. Büyükçağlar, araç plakasından alışveriş tercihlerine, siyasi görüşten biyometrik verilere kadar kişiyi belirlenebilir kılan her türlü bilginin koruma altında olduğunu ifade etti. Dr. Büyükçağlar, sağlık ve genetik veriler gibi özel nitelikli verilerin, açık rıza olmaksızın işlenemeyeceğinin de altını çizdi.

“Uzun Metinler Özgür Rızayı Engelliyor”

Vatandaşların sıklıkla karşılaştığı “aydınlatma metinleri”nin genellikle okunmadan onaylandığına dikkat çeken Dr. Büyükçağlar, hukuki açıdan rızanın geçerli olabilmesi için metinlerin sade, yalın ve anlaşılır olması gerektiğini belirtti. Dr. Büyükçağlar, “Çok uzun ve ağır ifadeler içeren metinlerin onaylanması, kişinin o konuyu anladığı anlamına gelmez. Eğer bir hizmet sadece rıza şartına bağlanıyorsa, orada özgürce verilmiş bir rızadan söz edilemez” ifadesini kullandı.

Mağazalarda Telefon Numarası Dayatmasına Dikkat!

Alışveriş sırasında kasada talep edilen telefon numaraları hakkında da konuşan Dr. Büyükçağlar, vatandaşların bu bilgiyi vermek zorunda olmadığını hatırlattı. Fatura düzenlenmesi veya ürün montajı gibi zorunlu haller dışında, kişisel verilerin talep edilmesinin hukuka aykırı olabileceğini belirten Dr. Büyükçağlar, “Vatandaşların ‘Bu bilgiyi neden istiyorsunuz?’ diye sormaya hakkı vardır. Sorun yaşanması durumunda kişi, Kişisel Verilerin Korunması Kurumu’na şikâyette bulunabilir” dedi.

Ebeveynlere “Sharenting” Uyarısı

Sosyal medyada çocukların fotoğraflarının paylaşılması (sharenting) konusuna da değinen Dr. Büyükçağlar, ebeveynlerin çocukların veri gizliliğini ihlal ettiğini söyledi. Çocuğun ayrı bir hak öznesi olduğunu vurgulayan Dr. Büyükçağlar, “Anne babanın çocuk üzerindeki denetimi, çocuğun kişisel verisi üzerindeki hakkını kapsamaz. Bu paylaşımlar ileride dijital zorbalığa yol açabilir” diyerek aileleri bilinçli olmaya davet etti.

Yapay Zekâ Tehdidine Karşı “Şeffaflık” Vurgusu

Programın sonunda yapay zekâ teknolojileri ile ses ve görüntü taklitlerine karşı hukuki güvenceler konuşuldu. Teknolojinin hukuktan daha hızlı ilerlediğine dikkat çeken Dr. Büyükçağlar, bu süreçte şeffaflık talep etmenin hayati önem taşıdığını belirtti. Dijital dünyada güvenliği sağlamak adına dinleyenlere tavsiyelerde bulunan Dr. Büyükçağlar, “En önemlisi, bir hak öznesi olduğumuzun farkına varmamızdır. Veri talep edildiğinde bunun nedenini sormak bir isyan değil, hakkın gereğidir” ifadelerini kullandı.

Muhabir: Leman Yalçın

Kameraman: Esma İnce, Fatih Özel

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz.