UNESCO KORUMASINDAKİ KÜLTÜREL HAZİNEMİZ: HIDIRELLEZ

Radyo K.İ.’nin Güne Bakış programına “Hıdırellez Günü” kapsamında Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Sema Orsoy konuk oldu. Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, Hıdırellez’i doğayla İç İçe yaşayan toplumların “yaz bayramı” olarak nitelendirerek, bu geleneğin kültürel bir hazine olduğunu ifade etti

5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece bir gül ağacı altında gerçekleşen “Hızır ve İlyas buluşması”, yüzyıllardır Türk dünyasının en köklü geleneklerinden biri olan Hıdırellez’e hayat veriyor. Dr. Öğr. Üyesi Sema Orsoy, bu kadim geleneğin Balkanlar’dan Orta Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyanın ortak mirası olduğuna dikkat çekti. Halk takvimine göre yılın ikiye ayrıldığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, Hıdırellez ile başlayan “yaz” (Hızır Günleri) ve 8 Kasım’da başlayan “kış” (Kasım Günleri) döngüsünün toplumların yaşam biçimini şekillendirdiğini ifade etti. Nevruz’la başlayan doğanın uyanış sürecinin Hıdırellez ile bütünleştiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, bu süreci “tabiat olaylarıyla şekillenen ritüeller toplamı” olarak tanımladı.

Hıdırellez ile özdeşleşen ateşten atlama geleneğinin İslamiyet öncesi Orta Asya Türk kültürüne dayandığını hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, bu eylemin ruhun ve bedenin kötülüklerden arınmasını simgelediğini belirtti. Günümüzde sadeleşerek devam eden ritüelleri dört ana başlıkta toplayan Orsoy, şifa, bereket, mal-mülk ve kısmet açma amaçlı uygulamaların toplumsal bellekteki önemine değindi. Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, eskiden şifa bulmak amacıyla kırlardan toplanan çiçek sularıyla yıkanıldığını, bereketin artması için ise cüzdan ve yiyecek kaplarının ağzının açık bırakıldığını aktardı.

Modern şehir hayatının insanı doğadan uzaklaştırdığına dikkat çeken Orsoy, Hıdırellez’in günümüzde sadece bir “eğlence” olarak algılanma riski taşıdığı konusunda uyarıda bulundu. Geleneğin 2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne dahil edildiğini hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, “Toplumların varlığını sürdürebilmesi için kültürün devamlılığı esastır. Hıdırellez, kültürel belleği canlı tutarak toplumu ayakta tutan önemli bir mirastır” ifadelerini kullandı. Dr. Öğr. Üyesi Orsoy, tüm insanlığın yazı karşıladığı bu bayramın birlik ve beraberlik içinde yaşatılması temennisiyle konuşmasını sonlandırdı.

Muhabir: Leman Yalçın

Kameraman: Şuğra Ünlü

Röportajın tamamını buradan dinleyebilirsiniz